Birleşen Ştatlar bilen Russiýa Saud Arabystanynda Ukrainadaky urşy we Waşington bilen Moskwanyň arasynda ýakyn ýyllarda Ýewropada has giň dartgynlylyk we howpsuzlyk ýagdaýyny emele getirip biljek ýagdaýlary soňlamaga gönükdirilen gepleşik geçirýärler.
18-nji fewralda Riýadda başlanan ýygnanyşyk, Waşingtonyň üç ýyl töweregi dowam eden urşuň soňuna çykmak ugrundaky tagallalaryny güýçlendirmegi we çalasyn diplomatiýasy bilen, Kiýewi we Ýewropa hökümetlerini urşy duruzmak üçin nähili ylalaşyygyň gazanylyp bilinjekdigine gyzyklandyrdy.
"Bu has uzyn gepleşik prosesindäki ilkinji ädim üçin niýetlenen gepleşik, ýöne wakalar hem çalt ýaýbaňlanýar” diýip, Britan diplomaty, häzirki wagtda Halkara Strategiki gözlegler institutynyň uly işgäri Nigel Gould-Deýwis Azatlyk Radiosyna aýtdy. "Häzir bu ýerde ýokary näbellilik ýgdaýynda dowam etjek üýtgäp durmak pursaty bar” diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Bu gepleşikler soňky ýyllarda ýokary derejelerde geçirilýän şahsy diskussiýalaryň ilkinjisi bolup, ABŞ-nyň prezidenti Donald Tramp bilen Russiýanyň prezidenti Wladimir Putiniň arasynda geçiriljek sammite ýol açmaly. Gepleşiklere Russiýanyň daşary işler ministri Sergeý Lawrow we Putiniň daşary syýasat geňeşçisi Ýuriý Uşakow gatnaşýar.
Şeýle-de, Waşington bu gepleşiklere ABŞ-nyň döwlet sekretary Marko Rubionyň, milli howpsuzlyk geňeşçisi Maýk Waltzyň we Ýakyn Gündogardaky ýörite wekil Stiw Witkoffyň gatnaşjakdygyny tassyklady.
ABŞ delegasiýasy, Ak tamyň uruş meselesini çözmek üçin gepleşik geçirmek wezipesini ynanan ýörite wekilini, dynç alşa çykan general Kit Kelloggy öz içine almaýar.
Gepleşiklere Ukrainanyň prezidenti Wolodymyr Zelenski çagyrylmady we ol Kiýewiň gepleşik stolunyň başynda bolmazlygynda Ukraina barada baglaşylan şertnamalaryň hiç birini ykrar etmejekdigini aýtdy.
Häzir Birleşen Arap Emirliklerini, Saud Arabystanyny we Türkiýäni öz içine alýan Ýakyn Gündogar saparynda bolan Zelenski Kelloggyň “howpsuzlyk kepillikleri barada giňişleýin gepleşik geçirmek” üçin 20-nji fewralda Kiýewe geljekdigini tassyklady.
Saud Arabystanyndaky gepleşikleriň gün tertibinde näme bar?
Rubio 16-njy fewralda CBS neşiri bilen geçirilen söhbetdeşlikde Riýaddaky duşuşygyň has giň söhbetdeşligiň açylmagyny maksat edinýändigini, "şol sanda Ukrainany we urşuň soňlanmagyny hem öz içine aljakdygyny" aýtdy.
Ýöne Rubio bilen Lawrowyň arasyndaky diskussiýalaryň Ukrainada parahatçylyk araçylygyny maslahatlaşmakdan has giň gerime eýe bolup, sanksiýalar, energiýa we howpsuzlyk meseleleri ýaly, Moskwa bilen Waşingtonyň gatnaşyklarynyň has giň taraplaryna degmek ähtimallygyna garaşylýar.
Rubio, Lawrow we Russiýanyň delegasiýasy bilen Riýadda geçiriljek duşuşykdan soň öňe gidişlik gazanylsa, bu gepleşiklere Kiýew bilen Ýewropa hökümetleriniň hem gatnaşjakdygyny aýtdy.
"Eger-de bu hakyky gepleşikler bolsa we biz entek ol ýere baryp bilmedik bolsak, ýöne bu şeýle boljak bolsa, Ukraina hem gatnaşmaly bolar, sebäbi olar üstüne çozulanlar we, ýewropalylar hem gatnaşmaly bolarlar, sebäbi olar Putine we Russiýa garşy sanksiýa girizdiler we bu tagalla goşant goşdular" diýip, Rubio aýtdy.
Lawrow 17-nji fewralda, Saud Arabystanyna ugramazyndan ozal, Russiýanyň Ukrainada ele geçiren territoriýasyndan ýüz öwürmek pikirini etmeýändigini aýtdy.
Ýewropa liderleri Parižde Ukraina we goranmak boýunça adatdan daşary sammit geçirmäge ýygnananlarynda, Lawrow ýewropalylaryň bu diskussiýalara gatnaşmagyna hiç hili sebäp görmeýändigini aýtdy.
"Siz Tramp bilen Putini bir otagda görýänçäňiz hakykatda hiç bir uly mesele çözülmez" diýip, Atlantik geňeşiň ylmy işgäri Endrýu D'Anieri Azatlyk Radiosyna beren interwýusynda aýtdy. "Diýmek, bu Tramp administrasiýasynyň ýewropalylar we ukrainalylar babatdaky pikirleriniň taba gelmegi üçin entek wagtyň we köp mümkinçiligiň bardygyny aňladýar" diýip, ol sözüniň üstüni ýetirdi.
Tramp saýlaw kampaniýasy döwründe Ukrainadaky urşy mümkin boldugyça çalt bes etmegi öňe süren bolsa, onuň administrasiýasy häzir bu ylalaşygyň prezidentiň iş başyndaky ilkinji 100 gününiň içinde gazanylmakçy bolunýandygyny aýtdy.
Saud Arabystanyndaky gepleşikler prezidentiň we ABŞ resmileriniň Ukrainadaky urşy bes etmek barada eden soňky tapgyrlaýyn beýanatlarynyň yz ýanyna gabat geldi.
Forum