ABŞ-nyň prezidenti Donald Tramp, eger Moskwa atşygy bes etmek baradaky başlangyçlaryny bökdese, Russiýanyň nebit önümlerine täze nyrh, tarif girizjekdigini aýdyp haýbat atdy, şol bir wagtda-da Waşington bilen möhüm mineral ylalaşygyna gol çekmese, ukrain lideri Wolodymyr Zelenskiniň "uly, uly kynçylyklar" bilen ýüzbe-ýüz boljakdygyny aýtdy.
"Ol seýrek duş gelýän magdanlar şertnamasyndan ýüz öwürmäge synanyşýar we eger ol şeýle etse, käbir kynçylyklar, uly we uly kynçylyklar bilen ýüzbe-ýüz bolar" diýip, Tramp 30-njy martda žurnalistlere ukrain prezidentini nazarda tutup aýtdy.
"Biz seýrek magdanlar barada ylalaşyk baglaşdyk. Indi bolsa ol, bilýäňizmi näme, men bu şertnamany täzeden ara alyp maslahatlaşmak isleýärin" diýýär.
"Ol NATO-nyň agzasy bolmak isleýär, ýöne ol hiç haçan NATO-nyň agzasy bolmaz. Ol muňa düşünýär" diýip, Tramp sözüniň üstüni ýetirdi.
Ukrainanyň hökümeti 28-nji martda, Waşingtonyň şertnamanyň şertlerini birnäçe gezek üýtgedendigi baradaky metbugat habarlarynyň arasynda, Kiýewiň ABŞ bilen ýurduň seýrek duşýan minerallary baradaky şertnamanyň taslamasy barada şindem oýlanyşýandygyny, ýagny oňa seretmegi dowam etdirdýändigini aýtdy.
Ukrainanyň ykdysadyýet ministri Ýuliýa Swyrydenko hökümet ýygnagynda eden çykyşynda Kiýewiň şertnama boýunça öz pozisiýasyny formirleýändigini, ýagny düzýändigini, ýöne kanun çykaryjylaryň bu mesele baradaky pozisiýalarynyň diňe ylalaşyk gazanylandan soň mälim ediljekdigini aýtdy. Ol şondan öň, ylalaşyk gazanylmazyndan öň jemgyýetçilik pikir alyşmalarynyň geçirilmeginiň zyýanly boljakdygyny aýtdy.
Ukraina, seýrek duşýan ýerasty minerallar bilen birlikde, möhüm magdanlarlaryň uly bölegine eýe bolup durýar, ýöne olaryň anyk mukdary näbellili bolmagynda galýar.
Seýrek duşýan ýerasty minerallar goranyş tehnologiýalary, kompýuterler, smartfonlar we batareýalar ýaly enjamlar üçin zerur bolansoň, olaryň gymmatyna ýokary baha berilýär.
Ukraina we ABŞ şu aýyň başynda Ukrainanyň möhüm mineral baýlyklaryny bielikde özleşdirmek boýunça töwerekleýin şertnama baglaşmak ylalaşygyna geldi.
Ylalaşyk baglaşmak, oňa gol çekilmegi baradaky tagallalar 28-nji fewralda Ak tamda, Tramp bilen Zelenskiniň arasynda dörän gyzgalaňly çekişmeden soň başa barman galdy.
Şu aralykda, 30-njy martda Tramp, eger prezident Wladimir Putiniň Ukrainadaky urşy soňlamak ugrunda edýän tagallalaryny bökdeýändigini duýsa, Russiýanyň ähli nebitine 25-50 göterim möçberinde goşmaça tarif girizjekdigini aýtdy.
Tramp NBC news bilen telefon arkaly geçiren söhbetdeşliginde Putin Ukrainada geçiş hökümetiniň gurulmagyna çagyranda özüniň "gaty gaharlandygyny" we "kejigendigini", munuň Zelenskini netijeli gyrakladyp biljekdigini aýtdy.
"Eger-de Russiýa bilen men Ukrainadaky gan döküşligi duruzmak barada ylalaşyk baglaşyp bilmesek we men bu Russiýanyň günäsi sebäpli diýip bilsem, munuň bolmazlygy hem mümkin - emma men bu Russiýanyň günäsi diýip hasaplasam, men Russiýadan daşaryk çykýan ähli nebit önümlerine ikinji nyrhlary, tarifleri girizierin” diýip, Tramp aýtdy.
"Ýagny bu, siz Russiýadan nebit satyn alsaňyz, Birleşen Ştatlarda söwda edip bilmejekdigiňizi aňladýar" diýip, Tramp aýtdy. “Bu ýerde ähli nebit önümlerine 25 göterim tarif giriziler, ähli nebite 25-den 50 göterime çenli tarif bolar".
Tramp, ýaraşyk şertnamasy baglaşylmasa, söwda çäreleriniň bir aýyň içinde görüljekdigini, ýagny durmuşa geçiriljekdigini hem sözüniň üstüne goşdy.
Ak tam 25-nji martda Russiýa bilen Ukrainanyň atyşygy bes etmek we Gara deňizde gämi hereketine rugsat bermek, şeýle-de birek-biregiň energiýa desgalaryna zarba urmazlyk barada ylalaşandygyny yglan edeninden soň, örän ynjyk diplomatiki pursat döredi.
Kiýew bu ylalaşygyň haýal etmän güýje girjekdigini aýtdy we Moskwa öz gezeginde, halkara azyk söwdasyna gatnaşýan rus kompaniýalaryna we banklaryna garşy girizilen sanksiýalar bölekleýin ýatyrylanyndan soň, oňa eýerjekdigini aýtdy.
Forum