Weýran bolan jaýlar, mekdepler we keselhanalar. Boşap galan şäherler
Russiýanyň mundan üç ýyl ozal Ukraina garşy başlan doly gerimli söweşi uly weýrançylyklary döretdi. Halkara guramalarynyň maglumatlaryna görä, ýurtda her bir onunjy jaýa ýa zeper ýetdi, ýa-da ol weýran boldy.
Käbir ilatly nokatlar eýýäm dikeldildi. Satelit arkaly alnan suratlar Russiýanyň hüjüminiň weýrançylyklarynyň gerimini görkezýär.
Bahmut:
Ukrainanyň gündogaryndaky Bahmut şäheri gaty ganly çaknyşyklaryň sahnasy boldy. Uruşdan ozal, bu ýerde gazly çakyrlar öndürilýärdi. Şaherde takmynan 70 müň adam ýaşaýardy. 2023-nji ýylyň maý aýynda, Bakhmutyň häkimi Alekseý Rewa, şäheriň "weýranlar we kül" içinde ýatandygyny we ýurduň häkimiýetleriniň hasaplamalaryna görä, şäherde bary-ýogy 500 adam galandygyny aýtdy. (Smartfondaky ekran arkaly ýa-da kompýuterde çep klawişini basyp, suratyň üsti bilen geçirip, slaýdlardaky şekilleri deňeşdirip görüň.)
Adam hukuklaryny goraýan toparlaryň maglumatlaryna görä, 2024-nji ýylda Ukrainada jemi 576 okuw jaýyna zeper ýetdi we ýumruldy. Bu ondan öňki ýyldakydan iki esse köpdür.
Hökümete degişli bolmadyk "Save the Children" halkara guramasy geçen aýda, Ukrainada müňlerçe çagalanyň häzir onlaýn okuw ýa-da ýerasty ýerlerde bilim alýandygyny mälim etdi.
"Ukrainadaky okuw jaýlaryna urlan zarbalar halkara ynsanperwerlik hukugyna garşy bolup, düýbünden kabul edirliksizdir - hüjümler derhal bes edilmeli" diýip, "Save the Children" guramasynyň Ukrainadaky ýolbaşçysy Sonýa Huş ýanwar aýynda aýdypdy.
Mariupol:
Uruşdan öň, 2018-nji ýylda, Ukrainanyň günorta-gündogaryndaky Azow deňziniň kenaryndaky Mariupol port şäheriniň 66-njy mekdepde doly abatlaýyş işleri geçirildi. Okuw jaýy şäherdäki iň häzirki zaman mekdebi hasap edilýärdi. 2022-nji ýylyň 10-njy martynda mekdebe zarba uruldy. Weýrançylyklary henizem görmek bolýar.
2024-nji ýylyň fewralynda Bütindünýä Banky, BMG we Ýewropa Komissiýasynyň bilelikde çap eden hasabatynda, Ukrainanyň dikeldilişi üçin $486 milliard gerek boljakdygy çak edildi.
Marinka:
Ukrainanyň gündogarynda ýerleşýän Marýnka şäherinde uruşdan öň takmynan dokuz müň adam ýaşaýardy. 2022-nji ýylyň noýabr aýynda şäher boşap galdy. Şäher tas dolulygyna weýran edildi. Häzirki wagtda, bu ýerde hiç kim ýaşamaýar.
Ukrainanyň wise-premýeri Alekseý Çernyşow 2025-nji ýylyň fewralynda, Ukrainanyň dikeldilmegi üçin özüniň jemi içerki önüminiň möçberini iki esse ýokarlandyrmaly boljakdygyny mälim etdi. Çernyşow, Facebook’daky ýazgysynda, ýurtda 4,5 milliona çenli işçi güýjiniň ýetmezçilik edýändigini belledi.
Soledar
Ukrainanyň gündogaryndaky Soledar şäheri, Russiýanyň giň gerimli hüjüminden soň, agyr çaknyşyklaryň merkezine öwrüldi. Şäheriň infrastrukturasynyň aglaba bölegi weýran boldy.
2024-nji ýylda gurnalan pikir soralyşygyň netijelerine görä, kiýewiň etegindäki Irpen we ýurduň günorta-gündogaryndaky Harkow şäheriniň ýaşaýjylarynyň köpüsi jaýlaryny öz hasaplaryna dikeldipdirler.
Harkowyň ýaşaýjylarynyň takmynan üçden biri we Irpen şäheriniň ýaşaýjylarynyň ýarysy, hökümetiň eRecovery programmasy boýunça kömek almak üçin ýüz tutandygyny mälim etdiler. Emma, öz hasaplaryna çykdajy edenleriň 70%-i, tölenen pullaryň yzyna gaýtarylmagyna ynanmaýandyklaryny aýdýarlar.
Rubežnoýe
2022-nji ýylyň martynda ýurduň gündogaryndaky Rubežnoýe şäheri ugrunda agyr söweşler alnyp baryldy. Maý aýynda şäheri rus goşunlary basyp aldy. Şondan bäri, ol okkupasiýa astynda galýar.
2024-nji ýylyň dekabrynda Bütindünýä banky, Ukrainanyň höükümeti, Ýewropa komissiýasy we BMG tarapyndan berlen baha görä, Russiýanyň doly gerimli hüjümi sebäpli Ukrainada her bir onunjy jaý aýa zeper ýetdi ýa-da ol dolulygyna weýran boldy.
Sewerodonesk:
Ukrainanyň Lugansk sebitinde ýerleşýän Sewerodonesk şäheri, 2022-nji ýylda dowamly rus zarbalaryna sezewar boldy. Rus goşunlary şol ýylyň iýunynda şäherden gysga wagtlyk çykaryldy, emma soňra olar gözegçiligi täzeden ele aldylar.
ABŞ-nyň Döwlet sekretary Marko Rubio şu aýda beren interwýusynda, Birleşen Ştatlaryň Ukrainanyň uzak möhletli garaşsyzlygyna, ykdysadyýetine maýa goýmagy, şol sanda onuň ýerasty baýlyklaryny işläp düzmek üçin bilelikdäki taslamalary isleýändigini aýtdy.
Rubio munuň Waşingtona Ukrainany goldamak üçin sarp edilen milliardlarça dollary yzyna öwürmekde kömek etjekdigini we bu pullaryň bir böleginiň "ýurdy dikeltmek üçin oňa gaýtadan maýa goýuljakdygyny" aýtdy.